1) Van Kalesi (Tuşpa)
- Nerede? Van Gölü kıyısında, bugünkü şehir merkezinin batısında yükselen uzun kaya kütlesi; Urartu başkenti Tuşpa bu kaya ve çevresinde kuruludur.
- Dönem / kimlik: Urartu (kabaca MÖ 9–7. yy); Doğu Anadolu’da Urartu’nun en büyük ve en simgesel kale örneklerinden.
- Sahada “neye bakarsın?”
- İç Kale (yüksek duvarlı üst bölüm) ve bunun altındaki yerleşim alanı mantığı,
- Urartu’nun kaya mezarları / kaya işçiligi (Van Kalesi bu konuda “Urartu mimarlığı” anlatımını taşır).
2) Van Müzesi (Urartu Müzesi)
- Neden önemli? Van Gölü Havzası’nı Taş Devri’nden Osmanlı’ya kadar kronolojik bir çizgide okutur; odak doğal olarak Urartu.
- Sahada öne çıkarılacak şey: Urartu’nun “devlet” tarafı (yazıt/idarî düzen/metal işçiligi) + bölgenin uzun süreli yerleşim sürekliliği.
3) Akdamar Adası – Surp Haç Kilisesi (Kutsal Haç Katedrali)
- Nerede? Van Gölü üzerinde Akdamar Adası.
- Tarih / kim yaptırdı? 915–921; Kral I. Gagik adına, Mimar Manuel tarafından inşa edildiği bilgisi verilir.
- Neden bu kadar “ünlü”?
- Dış cephedeki yoğun taş kabartmalar (çoğu sahneli/figürlü) Akdamar’ı benzerlerinden ayırır.
- Anlatım cümlesi: “Akdamar = Van Gölü’nde ada anıtı; kabartmalarıyla ‘taş üstünde hikâye anlatan’ kilise.”
4) Çavuştepe Kalesi (Sardurihinili)
- Nerede? Van’ın Gürpınar ilçesi yönünde, Van–Hakkâri yol hattında; kent merkezinin yaklaşık 25 kmgüneydoğusu diye verilir.
- Dönem / yaptıran: Urartu Kralı II. Sarduri, MÖ 8. yy ortası; adlandırma “Sarduri’nin şehri” anlamındaki Sardurihinili olarak geçer.
- Kazı bilgisi (kısa ama net): İlk büyük kazılar 1961–1986 arasında yürütülmüş; daha sonra yeni dönem kazılarının başladığı bilgisi yer alır.
5) Van Kedi Evi (YYÜ – Zeve Kampüsü)
- Nerede? Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Zeve Kampüsü; şehir merkezinden yaklaşık 13 km olduğu belirtilir.
- Neden gidilir? Van kedisinin korunması/araştırılması; ziyaretçi için “Van’ın simgesi” üzerinden kısa, akılda kalan şehir kimliği anlatımı.
6) Arubani Bedesteni – Savat İşçiliği (Van gümüşü)
- Savat nedir? Gümüş üzerine açılan ince kanallara “savat” alaşımının doldurulmasıyla yapılan süsleme tekniği; Van kültüründe çok bilinen bir zanaat başlığıdır.
- Bedesten niye önemli? Van’da savatlı gümüşü “yerinde” görmek ve şehirdeki zanaat geleneğini somutlaştırmak için pratik bir durak (Arubani Bedesteni bu amaçla anılır).
