1) Harput (Tarihi Şehir Dokusu)
- Neresi? Elazığ’ın hemen üst kotunda, “yukarı şehir” karakterinde tarihî yerleşim.
- UNESCO durumu: “Historic City of Harput” adıyla 02 Mayıs 2018’de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesine alındı.
- Tarihî kimlik: Bölge; Urartu’dan itibaren farklı dönemlerin izlerini taşır; Orta Çağ’da özellikle kale ve çevresinde yoğunlaşan bir merkez olarak okunur.
2) Harput Kalesi (Süt Kalesi)
- Köken: İlk inşasının Urartulara dayandığı; farklı dönemlerde (Bizans/Artuklu/Osmanlı vb.) onarımlar gördüğü anlatılır.
- Neden önemli?
- Harput’un “hakim tepe/kale” mantığını ve bölgeyi kontrol eden konumunu gösterir.
- Kale içinde kaya içine oyulmuş bölümler, geçit–su yolu gibi öğelerle (kazı/araştırma notlarıyla) anılır.
- Artuklu bağlantısı (kritik bilgi): Harput ve yöresinin 1115’te Belek Gazi tarafından alınması ve Artuklu dönemi başlangıcı, yerel resmî anlatımlarda özellikle vurgulanır.
3) Harput Ulu Camii
- Dönem / yaptıran: Artuklu hükümdarı Fahrettin Karaaslan, 1156–1157.
- Neden önemli?
- Anadolu’daki erken Türk camileri içinde adı en çok geçen örneklerden.
- En ayırt edici detay: minaresinin eğik oluşu (sahada hemen fark edilir).
4) Arap Baba Türbesi ve Mescidi
- Nerede? Harput’ta, ziyaret edilen türbe–mescit bütünüdür.
- Kitabe bilgisi (net): Kapı kitabesine göre H. 678 / M. 1279–1280; III. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde inşa edildiği belirtilir.
- Ziyaret sebebi / anlatılan özellik: Türbede “mumyalanmış bir zat” anlatısı öne çıkar; hakkında rivayetler bulunduğu da resmî metinlerde geçer.
