1) Trabzon Ayasofya
- Nerede? Ortahisar’da, şehir merkezine yakın sahil tarafında.
- Dönem / yapım: Trabzon İmparatorluğu döneminde, I. Manuel Komnenos zamanında 1250–1260 aralığında inşa edildiği kabul edilir.
- Tarihî işlev dönüşümü: Fetih sonrası camiye çevrilir, 1966’da müze olur; 2013’ten itibaren yeniden camiolarak hizmet verdiği belirtilir.
- Sahada dikkat çeken: Geç Bizans/Trabzon üslubunu veren kütle ve dış mekân düzeni (özellikle fotoğraf için çok elverişli).
2) Sümela Manastırı (Maçka – Altındere Vadisi)
- Nerede? Maçka’da Altındere Vadisi içinde, çok dik yamaçta; deniz seviyesinden yaklaşık 1.150 m yüksekte.
- Kuruluş anlatısı: Kuruluşu hakkında güçlü efsane geleneği vardır; Kültür Portalı anlatımında, Theodosius dönemi ve iki rahip (Barnabas–Sophronios) rivayeti verilir.
- Tarihî süreçte önemli not: Justinianus döneminde onarım/genişletme anlatısı kaynaklarda geçer.
- Sahada “en vurucu” şey: Kayalığa yaslanan manastır kütlesi + iç mekândaki fresk geleneği (rehber anlatımı bu iki eksende akar).
3) Trabzon Atatürk Köşkü (Soğuksu)
- Nerede? Soğuksu sırtlarında, çamlık alan içinde.
- Kim yaptırdı? Trabzon eşrafından Konstantin Kabayanidis’in yazlık konut olarak yaptırdığı bilgisi ortak verilir.
- Yapım tarihi konusunda doğru, “temkinli” bilgi: Kaynaklar 1890’larda yapımın başladığı ve 1912–1913 civarında tamamlandığı bilgisini farklı şekillerde verir (bu yüzden yıl tek vermek yerine aralıklı söylemek daha güvenli).
- Mimari: Avrupa/“Batı Rönesans” etkileri vurgulanır; kat planında salonlar–odalar düzeni tipiktir.
4) Uzungöl (Çaykara)
- Nerede? Trabzon’un Çaykara ilçesinde (Uzungöl Mahallesi).
- Nasıl oluşmuş? Heyelan set gölü: yamaçtan kopan kaya/kütlelerin Haldizen Deresinin önünü kapatmasıyla oluştuğu anlatılır.
- Koruma statüsü: Uzungöl Tabiat Parkı içinde yer aldığı (ilan tarihi 1989) bilgisi verilir.
