🏠 Avlulu Antep Evi Nedir?

Gaziantep’in geleneksel evleri genelde:

• Taştan yapılmış,
• İç avlulu,
• Sokaktan içine çok az şey gösteren, mahremiyete önem veren yapılardır.

Plan mantığı şu:

Dışa kapalı – içe (avluya) açık.

Bütün hayat, avluya bakan cephelerde döner.

1️⃣ Harem – Selamlık

Bu ayrım özellikle varlıklı, büyük konaklarda belirgindir.

👨‍👩‍👧 Harem

• Ailenin günlük yaşadığı özel bölümdür.
• Odalar, mutfak, kışlık yaşam alanları çoğunlukla burada toplanır.
• Dışarıdan gelen erkek misafir bu bölüme girmez.
• Pencereler çoğu zaman avluya bakar, sokağa bakan pencereler küçük ve kontrollüdür.

🤝 Selamlık

• Erkek misafirlerin ağırlanma bölümüdür.
• Genelde sokağa daha yakın, girişe yakın bir kanatta olur.
• İçinde misafir odası (baş oda), bazen ayrı bir tuvalet, bazen küçük bir servis alanı bulunur.
• Amaç: Misafir ağırlanırken evin mahrem kısmı (harem) rahatsız olmasın.

2️⃣ Hayat (Hayât)

Antep, Maraş, Urfa gibi bölgelerde sık geçen bir terim.

• Evin içinde, odaların önünde yer alan üstü kapalı ama yanları açık geçiş / oturma alanıdır.
• Bazen avluyla odalar arasındaki “galeri” gibi çalışır.
• Yazın gölgeli, serin bir mekan olarak kullanılır:
  • Sofra kurulur,
  • Günlük işler yapılır,
  • Aile akşamları burada oturur.

3️⃣ Eyvan

• Üç tarafı duvarla kapalı, bir tarafı avluya ya da hayata açık, üstü kapalı bir mekân.
• Osmanlı–İslam mimarisinde niş gibi büyütülmüş bir çıkma gibi düşünebilirsin.
• Antep evinde eyvan:
  • Yazın oturma, dinlenme,
  • Bazen yatma,
  • Bazen de çalışma alanı olarak kullanılır.

4️⃣ Su kuyusu ve su elemanları

Gaziantep’in sıcak ikliminde su, ev planının merkezinde:

• Avluda genellikle:
  • Su kuyusu,
  • Küçük bir havuz,
  • Ya da su depolayan bir sistem bulunur.
• Hem içme / kullanım suyu için, hem de:
  • Serinlik,
  • Nem,
  • Ses ve estetik için kullanılır.

Bir evin basit planını şöyle tarif edebilebilir:

1. Sokak kapısından içeri girersiniz → dar bir geçitten avluya açılır.
2. Avlunun bir yanında:
   • Alt katta depo, kiler, mutfak;
   • Üst katta harem odaları ve önünde hayat/eyvan.
3. Avlunun diğer tarafında:
   • Sokağa daha yakın konumda bir–iki oda → selamlık.
4. Avlunun ortasında/kenarında:
   • Su kuyusu ve bazen küçük bir havuz.